Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, γνωστά και ως Ελγίνεια Μάρμαρα, είναι μεγάλη συλλογή από μαρμάρινα γλυπτά που μεταφέρθηκαν στην Βρετανία το 1806 από τον Τόμας Μπρους, Ζ' Κόμης του Έλγιν, πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803. Εκμεταλλευόμενος την Οθωμανική ηγεμονία στην ελληνική επικράτεια, κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από τον Οθωμανό Σουλτάνο για την αποκαθήλωσή τους από τον Παρθενώνα
με σκοπό την μέτρηση και την αποτύπωσή τους σε σχέδια, και στη συνέχεια
προχώρησε στην αφαίρεση και φυγάδευσή τους. Τα γλυπτά αυτά
αποθηκεύτηκαν στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου το 1816 και το 1936
τοποθετήθηκαν στην έκθεση Duveen που δημιουργήθηκε για αυτό το σκοπό.
Εδώ και δεκαετίες έχουν λάβει χώρα πολλές προσπάθειες γιά την επιστροφή
και επανένωση των γλυπτών, με σημαντικότερο το αίτημα που ανέπτυξε κατά
τη δεκαετία του '80 ως Υπουργός Πολιτισμού η Μελίνα Μερκούρη.Σε ανακοίνωση που εξέδωσε το Βρετανικό Μουσείο τον Απρίλιο του 2007, αναφέρεται ότι δεν προτίθεται να παραχωρήσει την κυριότητα των Γλυπτών του Παρθενώνα σε ελληνικό μουσείο[1]. Νεότερη ανακοίνωση του Βρετανικού Μουσείου (2009) ανέφερε πως, με την ευκαιρία των εγκαινίων του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, θα ήταν διατεθειμένο να δανείσει τα Ελγίνεια, αρκεί η Ελληνική Κυβέρνηση να αναγνωρίσει το δικαίωμα ιδιοκτησίας τους στο Μουσείο. Η Ελληνική Κυβέρνηση απέρριψε την πρόταση.
Η εν λόγω συλλογή γλυπτών περιλαμβάνει μερικά από τα γλυπτά των αετωμάτων, των μετοπών που απεικονίζουν μάχες μεταξύ των Λαπίθων και των Κενταύρων, αλλά και της Ζωφόρου του Παρθενώνα που κοσμούσε το ανώτερο τμήμα των τοίχων του σηκού του ναού σε όλο τους το μήκος. Ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 1/2 από ό,τι απομένει από τη γλυπτική διακόσμηση του Παρθενώνα που διασώθηκε: 75 μέτρα από τα αρχικά 160 μέτρα, 15 από τις 92 μετόπες, 17 τμηματικές φιγούρες από τα αετώματα, όπως επίσης και άλλα τμήματα της αρχιτεκτονικής. Τα αποκτήματα του Έλγιν περιλαμβάνουν ακόμη αντικείμενα από άλλα κτίρια της Αθηναϊκής Ακρόπολης: το Ερέχθειο, που μεταβλήθηκε σε ερείπιο κατά τον ελληνικό αγώνα της Ανεξαρτησίας (1821-33), τα Προπύλαια και τον Ναό της Αθηνάς Νίκης. Ο λόρδος Έλγιν πήρε περίπου τα μισά από τα γλυπτά του Παρθενώνα και από τα υπόλοιπα δημιουργήθηκαν εκμαγεία σε γύψο. Στη συλλογή των μαρμάρων δόθηκε το όνομα του λόρδου Έλγιν.
Τα Επιχειρήματα για την Επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα στην Αθήνα
Τα επιχειρήματα περιλαμβάνουν:- Τα Μάρμαρα μπορεί να αποκτήθηκαν παράνομα, οπότε θα πρέπει να επιστραφούν στον δικαιωματικό ιδιοκτήτη τους, διότι ο Λόρδος Elgin δεν είχε άδεια να κόψει Γλυπτά από τον Παρθενώνα;
- Η επανασυνένωση των γλυπτών του Παρθενώνα απ’ όλον τον κόσμο, θα επαναφέρει οργανικά στοιχεία, που σήμερα παραμένουν χωρίς συνοχή, ομογένεια και ιστορικότητα του μνημείου στο οποίο ανήκουν, και θα επιτρέψει στους επισκέπτες να τα εκτιμήσουν καλύτερα, ως σύνολο;
- Παρουσιάζοντας όλα τα Μάρμαρα του Παρθενώνα στον αρχικό ιστορικό και πολιτιστικό τους περιβάλλον, θα επιτρέψει την “πιό πλήρη κατανόηση και διερμηνεία” τους;
- Έχει τεθεί προηγούμενο με την επιστροφή τεμαχίων του μνημείου από τη Σουηδία, από το Πανεπιστήμιο του Heidelberg, Γερμανίας, από το Μουσείο Getty στο Los Angeles και από το Βατικανό;
- Η επιστροφή των Ελγίνειων Μαρμάρων δεν θα θέσει προηγούμενο για άλλες απαιτήσεις αποκατάστασης, διότι ο Παρθενώνας έχει ευκρινώς «παγκόσμια αξία»;
- Η διαφύλαξη των Μαρμάρων θα ασφαλιστεί στο Νεο Μουσείο Ακρόπολης, το οποίο βρίσκεται στη νότια πλευρά του λόφου της Ακρόπολης. Κτίσθηκε για να στεγάσει τα Γλυπτά του Παρθενώνα, τακτοποιημένα με τον ίδιο τρόπο που θα βρισκόντουσαν στον ίδιο τον Παρθενώνα. Οι εγκαταστάσεις του μουσείου έχουν εφοδιασθεί με σύγχρονη τεχνολογία, για την προστασία και διατήρηση των εκθεμάτων;
- Τα μάρμαρα είναι καλά φωτισμένα στον επάνω όροφο του Νέου Μουσείου Ακρόπολης, εκθετημένα κάτω από το φυσικό ηλιακό φως που χαρακτηρίζει το Αθηναϊκό κλίμα, με τον τρόπο που οι Αρχαίοι Έλληνες εννοούσαν να τα βλέπουν. Αντιθέτως, τα Ελγίνεια Μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο βρίσκονται σε αρκετά “κατηφή” δωμάτιο, χωρίς κανένα παράθυρο ή πηγή φυσικού φωτός.
Τα Επιχειρήματα που Χρησιμοποιήθηκαν για να Παραμείνουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα στο Λονδίνο
Τα επιχειρήματα και οι ανταποκρίσεις τους περιλαμβάνουν:- Η συντήρηση μιάς ενιαίας παγκόσμιας συλλογής, όλη ορατή σε μία τοποθεσία, χρησιμεύοντας ως παγκόσμιο κέντρο κληρονομιάς.
- Ο ισχυρισμός ότι, εκπληρώνοντας όλες τις απαιτήσεις αποκατάστασης, θα αδειάσει τα πιό πολλά μεγάλα μουσεία του κόσμου. (Ωστόσο, η Ελληνική Κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δεν έχει απαίτηση για κανένα από τα χιλιάδες άλλα τεμάχια τέχνης της Αρχαίας Ελλάδας, που κρατούνται σε μουσεία στο εξωτερικό. Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα είναι ειδική περίπτωση, λόγω του ότι είναι αναπόσπαστο μέρος της κατασκευής και θα πρέπει να επιδειχθούν δίπλα στα άλλα Μάρμαρα στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης, που επιτρέπει στους επισκέπτες να βλέπουν τον ίδιο τον Παρθενών από την αίθουσα έκθεσης.)
- Τα Μάρμαρα σώθηκαν από τη σοβαρή ζημιά της ρύπανσης και άλλους παράγοντες, που πιθανόν να είχαν μάλλον καταστρέψει τα μάρμαρα, αν αυτά βρισκόντουσαν στην Αθήνα τα τελευταία εκατοντάδες χρόνια. (Ωστόσο, τα Μάρμαρα πάθανε περισσότερη ζημιά κατά την μετακίνηση και μεταφορά τους στην Βρετανία, καθώς και από τη μακρόχρονη παραμονή τους στη βαριά μολυσμένη ατμόσφαιρα του Λονδίνου. Ακόμα και ο Λόρδος Elgin παραδέχθηκε ότι η υγρασία του Λονδίνου, προξένησε φθορά στο ευαίσθητο Πεντελικό Μάρμαρο. Επιπλέον, οι μέθοδοι “καθαρισμού” που χρησιμοποιούν οι υπάλληλοι του Βρετανικού Μουσείου, έχει καταστρέψει τα Μάρμαρα ανεπανόρθωτα.)
- Οι εμπειρογνώμονες συμφωνούν ότι η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να καταφύγει δικαστικώς, διότι δόθηκε άδεια στον Elgin από την τότε Κυβέρνηση της Ελλάδας, και θα ίσχυε νομική αρχή περιορισμού. (Ωστόσο, κανένα τέτοιο “φιρμάνι” δεν έχει προσκομηθεί, και τα έγγραφα υποδεικνύουν ότι το πριόνισμα και η μετακίνηση των Μαρμάρων ήταν παράνομη, κάνοντας την “ιδιοκτησία” τους από τη Βρετανική Κυβέρνηση άκυρη.)
- Η αντίληψη ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα είναι κομμάτι, μάλλον παγκόσμιας, παρά αποκλειστικά νεοελληνικής, σημασίας, δυναμώνει το επιχείρημα ότι θα πρέπει να παραμείνουν σε μουσείο, που, και έχει δωρεάν είσοδο, και βρίσκεται στης Ευρώπης την πιό πολυεπισκεπτόμενη πόλη. (Ωστόσο, τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν είναι ελεύθερα μοναχικά κομμάτια τέχνης, αλλά αναπόσπαστα αρχιτεκτονικά μέλη ενός από τα πιό μεγαλοπρεπή και ονομαστά μνημεία του κόσμου: του Παρθενώνα.)
- Πάνω από τα μισά αρχικά Μάρμαρα έχουν χαθεί, οπότε η επιστροφή των Μαρμάρων δεν θα μπορέσει ποτέ να ολοκληρώσει τη συλλογή στην Ελλάδα. (Ωστόσο, έχοντας όλα τα υπόλοιπα Μάρμαρα να δεσπόζουν τον Παρθενώνα, στο ιστορικό και πολιτιστικό τους περιβάλλον, θα επιτρέψει την κατανόησή τους ως σύνολο, σε ευρύτερη συνάφεια.)
